برای نسخه فارسی به پایین صفحه مراجعه کنید
How America Convinced Iran It Needs the Bomb
For nearly three decades, Iran stayed below the nuclear threshold. Not because it could not approach it, but because the Islamic Republic believed it had built sufficient deterrence: an Axis of Resistance across the region, a missile arsenal, and the implicit leverage of its nuclear program itself. It calculated that it did not need the bomb because it assumed others understood the cost of attacking it and would find it prohibitive.
The real question is not whether Iran will eventually reach for the bomb. It is what argument remains for not doing so.
How the Calculus Changed
The turning point was not the February 2026 strikes. It began earlier, with a series of American decisions that collectively eliminated every incentive Iran had to hold back.
In 2018, Trump withdrew from the JCPOA. The agreement had been Iran’s formal guarantee: compliance in exchange for sanctions relief and implicit security assurances. Washington tore it up unilaterally, reimposed sanctions that the deal had lifted, and offered Iran nothing in return. The lesson was clear and widely noted inside Tehran: agreements with the United States are not binding on the next administration. Signing one does not protect you.
Iran’s response was quiet but deliberate. It began expanding its enrichment program incrementally, accumulating uranium enriched to 60 percent at a pace that kept the option visible. By May 2025, the IAEA reported that Iran’s cache of near-weapons-grade enriched uranium had surged by approximately 50 percent over three months, putting it within reach of enough material for ten nuclear devices (CFR, July 2026). Iran was not sprinting toward a bomb. It was moving closer to the line, having concluded that the line was the only thing Washington respected.
The October 7, 2023 Hamas attack and Israel’s subsequent campaign in Gaza added a second dimension. Iran watched the United States provide Israel with unconditional military and diplomatic support through a campaign that killed tens of thousands of Palestinian civilians, vetoed Security Council resolutions demanding a ceasefire, and systematically shielded Israel from international accountability. What Tehran concluded had nothing to do with Gaza. It was about what unconditional American support for Israel revealed about U.S. commitments more broadly: that they bend to Israeli interests when those interests conflict with anyone else’s.
Then came February 2026. The strikes confirmed what the JCPOA withdrawal had implied: the United States will use military force against Iran whenever a president decides it is useful. No international framework, no diplomatic agreement, no degree of IAEA compliance will protect the Islamic Republic from an American or Israeli decision to strike. The only thing that has reliably protected countries from American military power is nuclear deterrence. North Korea has it. Iran watched Iraq, which did not.
The Moat That Failed
For four decades, the Islamic Republic built what it believed was a moat around itself. The Axis of Resistance, referred to in Western policy circles as Iran’s proxy forces or terror network, encompassed Hezbollah in Lebanon, Hamas in Gaza, the Houthis in Yemen, and aligned militias in Iraq and Syria. This network was designed to give Tehran strategic depth without direct engagement, imposing enough costs on potential attackers to make striking Iran prohibitively expensive.
For decades the network worked. It imposed real costs on Israel, forced it to fight on multiple fronts simultaneously, and deterred direct confrontation with Iran long enough that Israel required American military partnership before it could act. But when the moment of maximum pressure arrived, the network absorbed damage rather than stopping the attack. Khamenei was assassinated. The nuclear facilities were struck. What emerged from the rubble was a different kind of leverage, one Iran had not planned on.
Democratic Congressman Jake Auchincloss captured the irony: “The failure of the president’s war thus far is that he has given the new ayatollah a new strategic deterrent. And that new strategic deterrent is control over the Strait of Hormuz” (Fox News Sunday, April 5, 2026). But Hormuz, as Iran’s leadership is now being forced to reckon with, is not the same kind of deterrent as the nuclear bomb.
Hormuz Is Not Enough
Roughly a fifth of the world’s traded oil passes through twenty-one nautical miles of water that Iran’s territorial sea overlaps entirely. No military campaign changes that geography. Iran can threaten to close the Strait indefinitely and no outside power can take that ability away permanently. In that sense, Hormuz is a genuine and durable form of leverage.
But it does not protect Iran from being attacked. To use Hormuz as leverage, Iran has to actively engage militarily. A deterrent that must be activated to function is fundamentally different from one that works by existing. Israel’s own national security think tank, the INSS, identified the gap: “Initially, a perception was developing in Tehran that the country’s main strategic asset is not necessarily the nuclear option, but rather its control over the Strait of Hormuz” (INSS, August 2026). The same report found that a different argument is gaining ground inside Iran: “the erosion of the Axis of Resistance, the limitations of missile deterrence, and the damage inflicted on its nuclear program have proven that only nuclear weapons can guarantee regime survival and prevent future attacks” (INSS, August 2026).
A nuclear weapon does not need to be used to deter an attack. It works by existing. The war has produced the clearest possible demonstration of the difference between that kind of deterrent and every other kind Iran has tried.
Where the Trajectory Leads
The June 2025 strikes set Iran’s nuclear timeline back. They did not set back the knowledge base, the enriched stockpile whose fate the IAEA has not been able to verify, or the intent. Satellite imagery shows reconstruction activity at Isfahan and a new roof over a previously destroyed building at Natanz as of January 30, 2026 (Fox News Digital, Planet Labs imagery). Excavation at the Pickaxe Mountain facility south of Natanz, buried under 80 to 100 meters of granite that American bunker-busters could not penetrate, has intensified since the strikes (INSS, August 2026). Iran has refused IAEA access to the enriched uranium stocks that remain the fastest path to a device (ISIS Reports, June 10, 2026).
Iran now has direct evidence that staying below the threshold did not protect it. What remains unknown is whether Iran’s leadership has decided to act on that evidence, and whether the program has enough left to move quickly.
Trump set out to end Iran’s nuclear program. He may have given Iran the final argument it needed to build the bomb. And unlike the Axis of Resistance, unlike the missile arsenal, unlike Hormuz, a weapon in hand cannot be struck, dismantled, or sanctioned away.
For a detailed assessment of Iran’s current nuclear capabilities and timeline, see: Iran’s Nuclear Threshold: How Close Is Tehran to Building a Bomb? (https://iranonline.com/irans-nuclear-threshold-how-close-is-tehran-to-building-a-bomb/)
By: M. Davar
September 2026
The views expressed in this article are those of the author and do not necessarily reflect the official policy or position of IranOnline.com.
—————————————————————————————————–
Below are a few of recently published related article by M. Davar
Washington Showed Its Hand. Iran Held the Clock
The Israel-U.S. Iran Gamble: Four Tracks, Four Failures
The Mecca Agreement: Three U.S. Allies, One Shared Conclusion
Iran’s Two-Pronged Strategy: Base Denial and Hormuz Control
Iran’s Nuclear Threshold: How Close Is Tehran to Building a Bomb?
The Strait of Hormuz and the Limits of International Law
Fighting Iran from a Thousand Miles Out: Can Washington Sustain It?
A Miscalculated War in Search of a Face-Saving Exit
Beyond the Battlefield: How Iran Took Its War Online
Khamenei Funeral: Islamic Republic Turns Grief into Geopolitics
How Iran Became the Petrodollar’s Biggest Threat
The Islamic Republic of Iran’s Military Doctrine: How It Was Built and Why It Worked
What the U.S. Could Not Win by War, It Will Not Win in Negotiation
The Trap: Why Neither Washington nor Tehran Can Walk Away
From Hiroshima to Isfahan: America’s Selective Nuclear Morality
The Israel–U.S. War Against Iran: Strategic Miscalculation and Global Consequence
Sanctions vs. Workarounds: How Iran Keeps Money Moving
The Illusion of Protection: How the Iran War Changes the Gulf’s Reality
The Isfahan Operation: Rescue or an Attempt to Retrieve Enriched Uranium?
The hidden constraint driving urgency in Washington and patience in Tehran
From Nuclear Prevention to Proliferation
The U.S. and Israel: From “Weekend War” to Strategic Failure
Reza Pahlavi and the Line of Betrayal
No Kings in Washington, A Throne for Tehran
Israel’s Long Strategy Against Iran and the Reza Pahlavi Question
Exile, Intervention, and a Nation Trapped Between Power and Betrayal
Name Recognition Is Not Legitimacy: The Limits of Exile Leadership
Bombing Creates Rubble. It Does Not Create Democracy
Pushing Toward Conflict: The Calculations Driving the U.S. and Iran to the Brink
Manufacturing a Leader? The Rise of Reza Pahlavi
Iran’s Revolution: The Distance Between Rhetoric and Resistance
Iran at the Crossroads: Liberation, Illusion, and the Cost of Foreign Salvation
The Cost of Denial: How Iranian Exiles Repeat the Mistakes of Cuba and Vietnam
Regime Change in Iran, Forced from Outside: A Cure Far Deadlier Than the Disease
Iran at a Crossroads: Domestic Unrest, Foreign Meddling, and the Battle for Post-Conflict Politics
A New Chapter for the Middle East: Lessons from the Iran-Israel War
The Illusion of Victory: The High Cost of Attacking Iran
Israel’s Strike on Iranian Nuclear Facility Sparks Concern Over Erosion of International Law
The Unspoken Deterrent: Iran’s Enriched Uranium and the Specter of Dirty Bombs
An Iran-US & Israel War Would Not Be Contained: A Global Catastrophe in the Making
A War with Iran: A Risky Gamble with Global Consequences
چگونه آمریکا ایران را متقاعد کرد که به بمب هستهای نیاز دارد
نزدیک به سه دهه، ایران زیر آستانه هستهای ماند. نه به این دلیل که نمیتوانست به آن نزدیک شود، بلکه به این دلیل که جمهوری اسلامی باور داشت بازدارندگی کافی ساخته است: محور مقاومت در سراسر منطقه، زرادخانه موشکی، و اهرم ضمنی خود برنامه هستهای. حساب میکرد که به بمب نیازی ندارد چون فرض میکرد دیگران هزینه حمله به آن را درک کرده و آن را بازدارنده مییابند.
پرسش واقعی این نیست که آیا ایران سرانجام دست به بمب میبرد یا نه. این است که چه استدلالی برای نبردن باقی مانده است.
چگونه محاسبه تغییر کرد
نقطه عطف حملات فوریه ۲۰۲۶ نبود. زودتر آغاز شد، با یک رشته تصمیمات آمریکایی که در کل هر انگیزهای برای خودداری ایران را از میان برد.
در ۲۰۱۸، ترامپ از برجام خارج شد. این توافق تضمین رسمی ایران بود: پایبندی در برابر تسهیل تحریمها و تضمینهای امنیتی ضمنی. واشنگتن یکجانبه آن را پاره کرد، تحریمهایی را که توافق برداشته بود دوباره اعمال کرد و در ازای آن هیچچیز به ایران نداد. درسی که تهران گرفت روشن بود: توافقنامههای ایالات متحده برای دولت بعدی الزامآور نیستند. امضا کردن یکی از آنها از شما محافظت نمیکند.
واکنش ایران آرام اما حسابشده بود. به تدریج برنامه غنیسازی خود را گسترش داد، اورانیوم غنیشده تا شصت درصد را با سرعتی انباشت که گزینه را نمایان نگه میداشت. تا مه ۲۰۲۵، آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش داد که ذخیره اورانیوم غنیشده نزدیک به سطح تسلیحاتی ایران تقریباً پنجاه درصد در طول سه ماه افزایش یافته و آن را در دسترس مواد کافی برای ده دستگاه هستهای قرار داده است (شورای روابط خارجی، جولای ۲۰۲۶). ایران به سوی بمب نمیدوید. به خط نزدیکتر میشد، به این نتیجه رسیده بود که تنها چیزی که واشنگتن به آن احترام میگذارد همان خط است.
حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس و کارزار بعدی اسرائیل در غزه بُعد دومی افزود. ایران شاهد بود که ایالات متحده با حمایت نظامی و دیپلماتیک بیقیدوشرط در کنار اسرائیل میایستد، در حالی که این کارزار جان دهها هزار غیرنظامی فلسطینی را گرفت، قطعنامههای شورای امنیت خواستار آتشبس را وتو کرد و اسرائیل را به شکل منظم از پاسخگویی بینالمللی مصون داشت. نتیجهگیری تهران ربطی به غزه نداشت. درباره آن چیزی بود که حمایت بیقیدوشرط آمریکا از اسرائیل درباره تعهدات گستردهتر واشنگتن آشکار میکرد: که آنها در برابر منافع اسرائیل خم میشوند وقتی آن منافع با منافع دیگران تعارض دارد.
سپس فوریه ۲۰۲۶ آمد. حملات آنچه را خروج از برجام ضمناً گفته بود تأیید کردند: ایالات متحده هرگاه رئیسجمهوری تصمیم بگیرد مفید است، از نیروی نظامی علیه ایران استفاده خواهد کرد. هیچ چارچوب بینالمللی، هیچ توافق دیپلماتیک، هیچ درجهای از پایبندی به آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمهوری اسلامی را از تصمیم آمریکایی یا اسرائیلی برای ضربه زدن محافظت نخواهد کرد. تنها چیزی که به طور مطمئن کشورها را از قدرت نظامی آمریکا محافظت کرده، بازدارندگی هستهای است. کره شمالی آن را دارد. ایران عراق را دید که آن را نداشت.
وقتی خط دفاعی فرو ریخت
چهار دهه است جمهوری اسلامی آنچه را که خندقی دور خود میپنداشت ساخته است. محور مقاومت، که در محافل سیاسی غربی به نیروهای نیابتی ایران یا شبکه تروریستی آن اشاره میشود، حزبالله در لبنان، حماس در غزه، حوثیها در یمن و شبهنظامیان همسو در عراق و سوریه را در بر میگرفت. این شبکه طراحی شده بود تا بدون درگیری مستقیم به تهران عمق استراتژیک بدهد و هزینه کافی بر مهاجمان احتمالی تحمیل کند تا ضربه زدن به ایران را از صرفه بیندازد.
دههها این شبکه کار کرد. هزینههای واقعی بر اسرائیل تحمیل کرد، آن را وادار کرد به طور همزمان در چندین جبهه بجنگد و تا آنجا که اسرائیل به مشارکت نظامی آمریکا نیاز داشت تا بتواند عمل کند، مانع از رویارویی مستقیم با ایران شد. اما وقتی لحظه فشار حداکثری رسید، شبکه به جای توقف حمله، آسیب جذب کرد. خامنهای ترور شد. تأسیسات هستهای مورد اصابت قرار گرفت. آنچه از دل ویرانهها سر برآورد نوع دیگری از اهرم بود که ایران برنامهریزیاش را نکرده بود.
نماینده دموکرات جیک اوچینکلاس این تناقض را به خوبی تصویر کرد: «شکست جنگ رئیسجمهور تاکنون این است که به رهبر جدید آیتالله یک بازدارنده استراتژیک جدید داده است. و آن بازدارنده استراتژیک جدید کنترل تنگه هرمز است» (فاکس نیوز سانداى، ۵ آوریل ۲۰۲۶). اما تنگه هرمز، آنطور که رهبری ایران اکنون ناگزیر از مواجهه با آن است، همان نوع بازدارندهای نیست که بمب هستهای است.
تنگه هرمز اهرم است، نه سپر
تقریباً یکپنجم نفت قابل معامله جهان از بیست و یک مایل دریایی آبی میگذرد که دریای سرزمینی ایران کاملاً با آن منطبق است. هیچ کارزار نظامی این جغرافیا را تغییر نمیدهد. ایران میتواند برای همیشه تهدید به بستن تنگه کند و هیچ قدرت خارجی نمیتواند این توانایی را برای همیشه از آن بگیرد. از این نظر، تنگه هرمز اهرم فشاری واقعی و پایدار است.
اما ایران را از مورد حمله واقع شدن محافظت نمیکند. برای استفاده از تنگه هرمز به عنوان اهرم فشار، ایران باید فعالانه درگیر نظامی شود. بازدارندهای که باید فعال شود تا کار کند، اساساً با بازدارندهای که با وجود داشتن کار میکند متفاوت است. اتاق فکر امنیت ملی خود اسرائیل، یعنی موسسه مطالعات امنیت ملی، این شکاف را شناسایی کرد: «در آغاز این ادراک در تهران شکل میگرفت که دارایی استراتژیک اصلی کشور لزوماً گزینه هستهای نیست، بلکه کنترل آن بر تنگه هرمز است» (موسسه مطالعات امنیت ملی، اوت ۲۰۲۶). همان گزارش دریافت که استدلال متفاوتی در داخل ایران دارد جای میگیرد: «فرسایش محور مقاومت، محدودیتهای بازدارندگی موشکی، و آسیبی که به برنامه هستهای وارد شده ثابت کرده که تنها سلاحهای هستهای میتوانند بقای رژیم را تضمین و از حملات آینده جلوگیری کنند» (همان منبع، اوت ۲۰۲۶).
یک سلاح هستهای برای بازداشتن از حمله نیازی به استفاده ندارد. با وجود داشتن کار میکند. این جنگ آشکارترین گواه بر تفاوت میان این نوع بازدارنده و هر نوع دیگری که ایران امتحان کرده بوده است.
شواهدی که مسیر را روشن میکنند
حملات ژوئن ۲۰۲۵ زمانبندی هستهای ایران را به عقب راند. پایگاه دانش، ذخیره غنیشدهای که آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتوانسته سرنوشتش را تأیید کند، یا قصد و نیت را به عقب نراند. تصاویر ماهوارهای فعالیت بازسازی در اصفهان و یک سقف جدید بر روی ساختمانی که پیشتر تخریب شده بود در نطنز را تا سیام ژانویه ۲۰۲۶ نشان میدهند (فاکس نیوز دیجیتال، تصاویر پلنت لبز). حفاری در تأسیسات کوه تیشهدار در جنوب نطنز، که زیر هشتاد تا صد متر گرانیتی که بمبهای سوراخکننده آمریکایی نتوانستند نفوذ کنند مدفون است، از زمان حملات تشدید شده است (موسسه مطالعات امنیت ملی، اوت ۲۰۲۶). ایران دسترسی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ذخایر اورانیوم غنیشدهای که سریعترین مسیر به سوی یک دستگاه هستند را رد کرده است (موسسه علم و امنیت بینالمللی، ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶).
ایران اکنون شواهد مستقیمی دارد که ماندن زیر آستانه از آن محافظت نکرد. آنچه ناشناخته میماند این است که آیا رهبری ایران تصمیم گرفته بر اساس این شواهد عمل کند، و آیا برنامه به اندازه کافی از حملات جان سالم به در برده که بتواند سریع حرکت کند.
ترامپ قصد داشت برنامه هستهای ایران را پایان دهد. شاید آخرین استدلالی که ایران برای ساختن بمب نیاز داشت را به آن داده باشد. و برخلاف محور مقاومت، برخلاف زرادخانه موشکی، برخلاف تنگه هرمز، سلاحی که در دست است را نمیتوان ضربه زد، تجزیه کرد یا با تحریم از بین برد.
برای ارزیابی دقیقتر از تواناییهای هستهای کنونی ایران و جدول زمانی آن، به این مقاله مراجعه کنید: آستانه هستهای ایران: تهران تا چه فاصلهای از ساختن بمب است؟
(iranonline.com/irans-nuclear-threshold-how-close-is-tehran-to-building-a-bomb)
نوشته: م. دوار
سپتامبر ۲۰۲۶